Bottenkrakers en kruidenextracten. Americaans instituut onderzoekt alternatieve geneeswijzen met miljoenen subsidie

Aanleiding het media artikel "Bottenkrakers en kruidenextracten. Amerikaans instituut onderzoekt alternatieve geneeswijzen met miljoenensubsidie", verschenen in het NRC Handelsblad van zaterdag 18 mei 2002 van de hand van de heer P. Vermeij.

Enkele passages van het artikel: Amerikaanse politici bestemmen honderden miljoenen dollars voor onderzoek naar het effect van alternatieve geneeswijzen. Wetenschappers testen een hausse aan middeltjes en twijfelachtige therapieen. Europa ziet het met lede ogen aan.

Een beetje zuur is het wel, vindt Paul Knipschild, hoogleraar epidemiologie aan de universiteit van Maastricht. Al tientallen jaren doet hij, samen met collega's in Duitsland en Groot-Brittannie, wetenschappelijk onderzoek naar het effect van alternatieve geneneswijzen. Maar terwijl hier in Europa steeds moeilijker geld voor dit soort onderzoek te vinden is, groeit aan de overkant van de oceaan het onderzoek naar alternatieve behandelingen uit tot een hype. "De Amerikanen doen alsof ze een nieuw veld hebben uitgevonden", moppert Knipschild, "maar wat wij hier de afgelopen twintig jaar hebben gedaan, dringt nauwelijks tot ze door."

Sinds de Amerikaanse overheid een paar jaar geleden het National Center for Complementary and Alternative Medicine (NCCAM) oprichtte, raakte het onderzoek naar alternatieve geneeswijzen in een stroomversnelling. Honderden miljoenen belastingdollars worden inmiddels besteed aan hoogst serieuze onderzoeken naar wat in reguliere kringen veelal wordt gezien als kwakzalverij - van vitaminepillen en bladeren van de Ginko biloba-boom tot en met long distance healing en magneetherapie.

Reactie van Kho HG op het artikel, dd. 3 juni 2002 (NRC Handelsblad weigert de reactie te publiceren):

Amerika is van oudheid het Mekka voor onderzoekers. Niet zondermeer verkiezen vele, ja zelf merendeel van briljante jonge artsen hun loopbaan als onderzoekers in plaats van als medicus practicus. Het heeft in de eerste plaats te maken met het feit dat het land elk jaar opnieuw evenwichtig budget beschikbaar stelt voor (geneeskundig) wetenschappelijk onderzoeken. Het betreft in vele gevallen primair onderzoeken (lees: experimentele en fundamentele onderzoeken) die later baanbrekend blijken te zijn. Door publicaties van de onderzoeksbevindingen in toonaangevende tijdschriften zijn onderzoekers min of meer verzekerd van een vervolgsubsidie. Op hun beurt kan een onderzoeksinstituut hierdoor weer onderzoekers aanstellen, waardoor de vicieuze cirkel perfect onderhouden kan worden. Op deze wijze kunnen onderzoekers een snellere carriere maken.

Kijkend naar Nederland ziet men dat er binnen de universitaire wereld een stilzwijgende aanname is dat er voor Nederlandse artsen het tijdelijk meedraaien in een (presticieus) onderzoeksinstituut in de Verenigde Staten een conditio sine qua non is voor een latere toppositie in hun eigen land.

Dat er in de Verenigde Staten in de afgelopen jaar meer en meer budget beschikbaar komt voor onderzoek van alternatieve geneeswinzen is wel te verwachten. Hiervoor zijn er verschillende redenen aan te voeren.

In de eerste plaats kan men de steeds groeiende maatschappelijke betekenis van de alternatieve geneeswijzen niet blijven negeren! In de tweede plaats geeft de Amerikaanse overheid hiermee gehoor aan de in 1991 aangenomen resolutie van de Wereld gezondheidsorganisatie de WHO inzake alternatieve geneeswijzen, de belangrijke resolutie WHA 44.34. Daarin heeft  de WHO de lidstaten opgeroepen wetenschappelijk onderzoeken op het gebied van de traditionele geneeswijzen te blijven stimuleren en de samenwerking tussen de reguliere en traditionele geneeswijzen te bevorderen. Voorts beveelt de resolutie aan de implementatie van de reeds wetenschappelijk bewezen en effectief gebleken alternatieve behandelingsmethoden, teneinede het steeds onbeheersbaar budget voor geneesmiddelen terug te dringen. In de derde plaats draagt het onderzoeksbudget en aldus het onderzoek bij aan het streven het kaf van het koren te scheiden, dwz. de toepassing van de alternatieve geneeswijzen dienen te berusten op de zogenaamde "evidence based".

Als lid van de volkerenorganisatie tracht Nederland, zij het mondjes maat, eveneens de resolutie WHA 44.34 uit te voeren. Er is budget beschikbaar gesteld voor primair wetenschappelijk onderzoeken van alternatieve geneeswijzen. Secundair onderzoeken (lees: onderzoek van gepubliceerd onderzoek) waar Universiteit van Maastricht zegt over veel ervaring te beschikken, komen vooralsnog en helaas niet in aanmerking voor die geoormerkte overheidssubsidie. Anderzijds kan een onderzoeksinstituut, dat zich primair onderzoeken van alternatieve geneeswijzen entameert, ook in Nederland aan zijn trekken komen.

Tot slot is het vermeldenswaard dat de Medische Faculteit van de Katholieke Universiteit Nijmegen thans voorbereidingen trfet om het onderwijs alternatieve geneeswijzen voor haar medische studenten in een keuzeblok binnen de reguliere curricula op te nemen. Op deze wijze leren de generatie artsen voor morgen aldus de (on)mogelijkheden van de alternatieve geneeswijzen. Dit is primeur in Nederland!