Opinie

Artsen leren omgaan met alternatieve behandelwijzen

Aanleiding: het media artikel "Artsen leren omgaan met alternatieve behandelwijzen" van de hand van mw. R. van Vliet, verschenen in de Radbode van 28 maart 2002. Het aspect van de kwakzalverij van de alternatieve behandelwijzen is de teneur van het verhaal en de beoefenaars ervan zijn nauwelijks aan het woord gelaten. Een aantal medewerkers van het St Radboudziekenhuis, zoals onder andere prof.dr.Rob Koene, emeritus hoogleraar nierziekten; dr.Hing Gwan Kho, anesthesioloog; prof.dr. Frank Gribnau, lid van de Raad van Bestuur; drs.Charles Schijf, gynaecoloog oncoloog; dr.Peter de Smet bijzonder hoogleraar kwaliteit van de farmaceutische patientenzorg; drs. Emmy Janssen, directeur Staf Zorg en Marjon Giesberts, verpleegkundige en lid van het pijnteam geeft hun mening over het thema weer. 

Reactie van prof.dr.H.H. Beneken Kolmer, verschenen in de Radbode van 18 april 2002:

In  het artikel "Artsen leren omgaan met alternatieve behandelwijzen"in de vorige Radbode komt de tegenstelling reguliere versus alternatieve geneeskunde ter sprake. Emeritus hoogleraar nierziekten prof.dr.Rob Koene, actief lid van de Vereniging tegen de Kwakzalverij, windt zich hierbij kennelijk hevig op en is van mening dat de alternatieve geneeskunde gelijk te stellen is met kwakzalverij en dat degenen, die zich daarmee bezighouden behoren tot een stelletje dwalende gelovigen, halve garen en regelrechte oplichters, die grote schade aan patienten kunnen toebrengen.

Waartoe een dergelijke, redeloze en emotionele ontlading kan leiden, blijkt uit het volgende:

Volgens het artikel is reguliere geneeskunde gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, op het wetenschappelijk beginsel van de evidence based geneeskunde. De alternatieve geneeskunde (=kwakzalverij volgens Koene) mits deze basis. Echter: dr.Huub Wollersheim erkent nederig dat meer dan de helft van het officiele (lees: reguliere) geneeskundige handelen niet gebaseerd is op wetenschappelijke evidence. Conclusie: meer dan de helft van de officiele geneeskundige handelen berust op kwakzalverij en aan deze conclusie kan zelfs prof.dr.Rob Koene zich niet onttrekken. Men ziet waartoe slordige definiering en schelden kunne leiden. Hoe pijnlijk schiet Koene in eigen voet!

Acupunctuur heeft niets met genezen uit te staan

Aanleding het media column "Acupunctuur heeft niets met genezen uit te staan" van de hand van dr.O.M. de Vaal, endocrinoloog te Amsterdam, verschenen in het Parool van 19 december 1974. Daarin werd onder andere het volgende gesteld:

Wat te verwachten was is gebeurd. Er is in Nederland een heelkundige ingreep verricht met acupunctuur als verdovende methode. De patiente zelf zou er op gestaan hebben om zo te worden geholpen en niet met de gebruikelijke methode van anesthesie zoals die dagelijks honderden malen in Nederlandse ziekenhuizen wordt gegeven. Daartoe moest een arts die niet de Nederlandse bevoegdheid had, ingeschakeld worden....

We weten na zoveel jaren van studie over het wezen van acupunctuur en met zoveel beschrijvingen van medisch gecontroleerde waarnemingen uit alle werelddelen dat acupunctuur als methode op zich zelf niets betekent.....

Kort samengevat: wat men met acupunctuur kan, kan men met andere methoden ook. Het is gewoon oude Chinese wijn in moderene plastic zakken voor een bijzonder klein gebied, dat van suggestie. Niets is zo makkelijk onder suggestie te brengen als het voelen van pijn - de rest valt daarbij in het niet. Meer kan acupunctuur niet.

Reactie van Kho HG, verschenen in het Parool van 31 december 1974 onder het rubriek: Maar Meneer .......:

In 1972 werd in Nederland voor het eerst een film over akupunktuur-verdoving op de televisie vertoond. In aansluiting daarop heeft een hoofdstedelijke internist* een poging ondernomen die in de film duidelijk getoonde feiten naast zich neer te leggen. Zo zou de film een montage zijn van momentopnamen, tevoren zou een pijnstillend middel toegediend zijn, de de Chinezen zouden een hogere pijndrempel hebben door de lange geschiedenis met opium. Bovendien zou de akupunktuur-verdoving niet buiten de Volks Republiek China toegepast kunnen worden, omdat de Chinezen nu eenmaal "anders zijn" zowel wat hun psychische en psychologische gesteldheid als hun overtuiging betreft. De betrokken internist, die er zich ook over verbaasst dat zelfs in de Volks Republiek China dezelfde moderne operatie-technieken worden toegepast als hier, ziet blijkbaar zijn medische wereld ineenstorten. Ditzelfde geldt kennelijk ook voor dr. de Vaal, gezien zijn uitlatingen in uw krant van 19 december j.l.

Bottenkrakers en kruidenextracten. Americaans instituut onderzoekt alternatieve geneeswijzen met miljoenen subsidie

Aanleiding het media artikel "Bottenkrakers en kruidenextracten. Amerikaans instituut onderzoekt alternatieve geneeswijzen met miljoenensubsidie", verschenen in het NRC Handelsblad van zaterdag 18 mei 2002 van de hand van de heer P. Vermeij.

Enkele passages van het artikel: Amerikaanse politici bestemmen honderden miljoenen dollars voor onderzoek naar het effect van alternatieve geneeswijzen. Wetenschappers testen een hausse aan middeltjes en twijfelachtige therapieen. Europa ziet het met lede ogen aan.

Een beetje zuur is het wel, vindt Paul Knipschild, hoogleraar epidemiologie aan de universiteit van Maastricht. Al tientallen jaren doet hij, samen met collega's in Duitsland en Groot-Brittannie, wetenschappelijk onderzoek naar het effect van alternatieve geneneswijzen. Maar terwijl hier in Europa steeds moeilijker geld voor dit soort onderzoek te vinden is, groeit aan de overkant van de oceaan het onderzoek naar alternatieve behandelingen uit tot een hype. "De Amerikanen doen alsof ze een nieuw veld hebben uitgevonden", moppert Knipschild, "maar wat wij hier de afgelopen twintig jaar hebben gedaan, dringt nauwelijks tot ze door."

Sinds de Amerikaanse overheid een paar jaar geleden het National Center for Complementary and Alternative Medicine (NCCAM) oprichtte, raakte het onderzoek naar alternatieve geneeswijzen in een stroomversnelling. Honderden miljoenen belastingdollars worden inmiddels besteed aan hoogst serieuze onderzoeken naar wat in reguliere kringen veelal wordt gezien als kwakzalverij - van vitaminepillen en bladeren van de Ginko biloba-boom tot en met long distance healing en magneetherapie.

Reactie van Kho HG op het artikel, dd. 3 juni 2002 (NRC Handelsblad weigert de reactie te publiceren):

Amerika is van oudheid het Mekka voor onderzoekers. Niet zondermeer verkiezen vele, ja zelf merendeel van briljante jonge artsen hun loopbaan als onderzoekers in plaats van als medicus practicus. Het heeft in de eerste plaats te maken met het feit dat het land elk jaar opnieuw evenwichtig budget beschikbaar stelt voor (geneeskundig) wetenschappelijk onderzoeken. Het betreft in vele gevallen primair onderzoeken (lees: experimentele en fundamentele onderzoeken) die later baanbrekend blijken te zijn. Door publicaties van de onderzoeksbevindingen in toonaangevende tijdschriften zijn onderzoekers min of meer verzekerd van een vervolgsubsidie. Op hun beurt kan een onderzoeksinstituut hierdoor weer onderzoekers aanstellen, waardoor de vicieuze cirkel perfect onderhouden kan worden. Op deze wijze kunnen onderzoekers een snellere carriere maken.

Artsen, verpleegkundigen en hoogopgeleide patiënten in het alternatieve circuit

Aanleiding: het media artikel "Artsen, verpleegkundigen en hoogopgeleide patiënten in het alternatieve circuit" van de hand van mw.J.Mat, verschenen in het Zaterdag bijvoegsel van het NRC Handelsblad van 3 april 2004. Daarin werd een interview met Drs.F.König, staf medische zaken van het UMC St Radboud opgenomen over het gebruik van acupunctuuranesthesie door dr.H.G.Kho. Hij is van tevoren niet ingelicht tot het artikel is verschenen.

Enkele passages van het artikel: In het Universitair Medisch Centrum Radboud in Nijmegen werkt al jaren anesthesist dr.Kho. Kho maakt in zijn werk gebruik van elektro-acupunctuur, stroomstootjes die via naalden worden toegediend om de energiehuishouding op bepaalde punten in het lichaam te hertsellen. Dit zou de behoefte aan pijnstillers na de operatie verminderen. Volgens Frans König, directeur staf Medische Zaken, is het de bedoeling dat Kho zijn theorieen wetenschappelijk onderbouwt, maar is daar wegens tekort aan anesthesiologen nog niet van gekomen. Toch past hij zijn inzichten toe op patienten. König vindt dat niet bezwaarlijk. "Een groot deel van wat wij in het ziekenhuis doen is niet evidence based, maar practise based. Stel, je breekt een pols. Dan ga je zes weken in het gips. Evidence dat dat zes weken moet zijn ontbreekt. Dat is overlevering. Maar met zes weken krijg je doorgaans goed resultaat. "Voor acupunctuur bestaat geen inzichtelijke, natuurwetenschappelijke basis. Er is geen body of evidence voor. Wel is bekend, dat elekro-prikkeling van bepaalde zenuwbanen invloed heeft op pijn. Wij zijn daarom van uitgegaan dat het geen kwaad kan".

Richtlijnen met betrekking tot de communicatie van medewerkenden van het UMC St Radboud met media.  Indien een medewerkende bijvoorbeeld voor een interview door de media wordt benaderd, dient eerst de afdeling Pers en Voorlichting van het UMC St Radboud op de hoogte te worden gebracht. Slechts met instemming van die afdeling kan zo'n interview doorgang vinden.

Onderzoek naar acupunctuur komt langzaam opgang

Aanleiding:    het media artikel " Onderzoek naar acupunctuur komt langzaam opgang "  van de hand van mw.J.Groeneveld, dat in de Radbode van donderdag 15 juni 1995 is verschenen. Daarin werd melding gemaakt dat er, na de promotie van dr.H.G. Kho in 1991, thans in het St.Radboud ziekenhuis een aantal onderzoeken op het gebied van acupunctuur werd ondernomen, zoals onder andere:

1. een vergelijkend onderzoek van de klassieke acupunctuuranesthesie en algehele anesthesie bij intracraniele hersenoperaties. Het profiel van een aantal parameters van het afweersysteem gedurende de ingreep en na de ingreep werd vergeleken om de vraag te beantwoorden of er een modulerende invloed van de acupunctuur zou zijn. Dit onderzoek werd door de Koninklijke Akademie voor Wetenschappen (KNAW) ondersteund, en werd in samenwerking met het Renji ziekenhuis te Sjanghai uitgevoerd

2. een promotieonderzoek van de agio anesthesiologie drs.D.G. Snijdelaar. De effecten van de acupunctuur op het afweersysteem en op de verhoging van de pijndrempel tijdens en na een operatieve ingreep zouden bij een grote prostaatoperatie, de zogenaamde radicale prostaatectomie worden vastgelegd

3. een onderzoek naar het effect van de acupunctuurbehandeling bij erectiestoornissen. Dit onderzoek werd in samenwerking met de uroloog dr. E. Meuleman van de kliniek voor Urologie uitgevoerd

4. een aankondiging dat er binnenkort een onderzoek naar een mogelijk effect van de acupunctuur bij het opgangbrengen van de urineproductie bij getransplanteerde nier zou worden uitgevoerd. Het onderzoek is gewenst omdat men keer op keer waargenomen heeft dat de urineproductie sneller opgang is gekomen indien patiënt die een nier getransplanteerd kreeg met een combinatie van acupunctuur en algehele anesthesie werd verzorgd